Tổng quan nghề nuôi Yến
Giá của 1 kg yến thô hiện nay dao động từ 15-30 triệu tùy vào loại yến và chất lượng của từng vùng, tổ yến còn có cái tên ‘sang chảnh’ khác là ‘ vàng trắng’. Một nhà đầu tư nuôi yến được cho là thành công là sau thời gian nuôi khoảng 1,5 năm – 2 năm đã có thể khai thác. Ví dụ cụ thể hơn ở những nhà lắp đặt nuôi yến với diện tích 100m2 thì sau 2 năm khai thác trung bình tổ từ 0.5 – 0.8 kg/ tháng, từ năm thứ 3 sẽ cao hơn từ 1 – 1,5kg/ tháng.
Khoảng 10 năm trở lại đây, đã xuất hiện nhiều mô hình nuôi yến lấy tổ ngay trong nhà, mang lại lợi nhuận cao cho chủ đầu tư, phát triển nhất có lẽ ở các tỉnh thành phố như Đà Nẵng, Quảng Nam, Huế, Quảng Ngãi, Phú Yên, Nha Trang ( Khánh Hòa), Hồ Chí Minh, Ninh Thuận, Kiên Giang, Tiền Giang, Cà Mau…đa số nhiều vùng chim yến kéo đến làm tổ trong nhà mới. Nằm dọc ở các tỉnh ven biển của Việt Nam.
Thấy được kết quả khả quan và có thể là một hướng đi ổn định lâu dài, nhiều hộ dân và cơ sở tư nhân đã mạnh dạng đầu tư cải tạo lại những tầng nhà không sử dụng để xây dựng mô hình nuôi yến chuyên nghiệp đưa vào khai thác tổ yến.
Tuy nhiên, để có được thành công từ ngành nuôi yến, đòi hỏi người nuôi phải có kiến thức cần thiết về nuôi yến trong nhà, am hiểu về chim yến. Đồng thời còn phải tuân thủ nghiêm ngặt từng quy trình, kỹ thuật cụ thể từ những chi tiết nhỏ trong việc thiết kế nhà nuôi yến, lắp đặt các thiết bị cần thiết, dẫn dụ yến về làm tổ đến cách chăm sóc, bảo vệ yến khỏi các yếu tổ gây hại từ bên ngoài, kỹ thuật quản lý, thu hoạch tổ…Cách tốt nhất là tìm đến các chuyên gia tư vấn có kinh nghiệm lâu năm trong nghề, chuyển giao thành công cho nhiều nhà yến tại Việt Nam hoặc học hỏi từ những người có kinh nghiệm trong nghề nuôi yến.
Nguồn gốc nghề nuôi yến
Yến sào ( tổ chim yến) là sản phẩm từ thiên nhiên chỉ có tại một số nước Đông Nam Á và chỉ duy nhất do chim yến tạo ra cho tổ trắng tạo ra từ nước bọt để làm tổ đẻ trứng nhằm duy trì nòi giống. Tinh hoa quý hiếm từ tổ của loài chim yến này rất được ưa chuộng tại nhiều nước như Trung Quốc, Nhật Bản, HongKong, Đài Loan, Mỹ, Malaysia,…không chỉ mang nhiều dinh dưỡng tốt cho sức khỏe mà còn có giá trị cao về thương mại và xuất khẩu.
Loại thực phẩm bổ dưỡng này được coi như loại thuốc ‘ tiên’ khi chống lão hóa cho người lớn tuổi, tăng cường sức đề kháng, khỏe mạnh,.. đã được sử dụng cho nhà vua chúa từ thời phong kiến của Trung Hoa đến thời phong kiến tại Việt Nam cách đây hàng trăm năm.
Indonesia là nước khai thác yến sào tự nhiên từ thế kỉ 14-15, tại Thái Lan khoảng từ thế kỷ 18 và Malaysia từ thế kỷ 19 ( gần 100 năm).
Việc khai thác tổ yến tại Việt Nam bắt đầu từ những năm cuối thế kỷ 19, tập trung chủ yếu ở các đảo yến Cù Lao Chàm – Hội An, và Khánh Hòa.
Nghề nuôi yến trong nhà đã dần trở thành nguồn lợi kinh tế lớn tại các nước khu vực Đông Nam Á – được xem là ngành công nghiệp khá thành công và có tương lai phát triển không ngừng.
Theo các chuyên gia khoa học và kỹ thuật nuôi chim yến nhận định tại Việt Nam sở hữu Chim yến Hàng ( Aerodramus fuciphagus) loài chim chỉ tập trung phân bố ở một số vùng Đông Nam Á, trong đó có phân loài Aerodramus fuciphagus Germani là phần loài đặc hữu, sinh sống với mật độ chim yến khá cao chủ yếu tại các tỉnh duyên hải miền Trung và miền Nam Việt Nam ( từ Quảng Bình đến Côn Đảo, Phú Quốc). Loài chim Yến này được đánh giá là loài chim cho tổ yến có chất lượng hàng đầu trên thế giới và thường làm tổ trong hang, nẻ vách núi tại Việt Nam.
Chính lý do đó, đất nước hình chữ S được cho là có rất nhiều tiềm năng cũng như thuận lợi cho việc phát triển nghề nuôi chim yến, nhờ vào sự ưu ái từ thiên nhiên khi có bờ biển dài, nhiều đảo, dãy núi nhô ra biển tạo thành các eo vịnh, đầm phá.
Thực trạng hiện nay của nghề nuôi yến
Món quà thiên nhiên ban tặng tuyệt vời này đã từng bị “khước từ” ở Việt Nam từ lâu, ngành yến mới được ‘rầm rộ’ cách đây khoảng 15 năm (so với gần năm 100 ở Indonesia).
Nhà yến đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam Năm 2003, tại thôn An Hòa thuộc xã Tam Thôn Hiệp, huyện Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh) – nơi có hơn 30.000 ha rừng ngập mặn ven biển, mang thương hiệu nuôi yến của Việt Nam. Tính đến cuối năm 2017, cả nước có 5.800 nhà yến, với tổng diện tích xây dựng khoảng 1 triệu m2, tổng vốn đầu tư khoảng 7,5 nghìn tỷ đồng, tổng đàn yến ước tính khoảng 6,1 triệu con.
Sản lượng yến mới là 50 tấn/năm, tạo ra thu nhập khoảng 800 tỷ đồng/năm. Nhà yến được xây dựng nhiều hơn ở các tỉnh ven biển miền Trung như Bình Định, Phú An, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận,… Mỗi tỉnh có khoảng 200 nhà yến. Thành phố Hồ Chí Minh cũng là trung tâm của ngành nuôi yến lớn của Việt Nam, với khoảng 500 nhà nuôi yến, sản lượng hàng năm đạt 6,8 tấn.
Nghề nuôi chim yến đang mở ra một hướng đi đầy triển vọng. Thị trường tiêu thụ tổ yến khá lớn, giá 1 kg tổ yến thô từ 18-30 triệu, nếu đã làm sạch (thành phẩm) có giá từ 25-50 triệu. Đây là mức lợi nhuận cực kỳ cao mà các ngành khác khó sánh kịp. Kết quả khảo sát tại thành phố Rạch Giá, diện tích lắp đặt trung bình của nhà nuôi yến 100m2, một năm sau, thường cho hơn 1,5 kg tổ yến thành phẩm mỗi tháng. Các nhà nghiên cứu cho rằng, biến đổi khí hậu, cháy rừng, phá rừng ở một số nước trong khu vực đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sinh thái tự nhiên nên đàn chim yến đang có khuynh hướng di cư về các vùng ven biển và hải đảo Việt Nam.
Ở các tỉnh Nam Trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều lợi thế hơn, vì có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc yến làm tổ và có khả năng xây dựng mô hình nhà yến cho năng suất cao.
Mặc dù mang về hiệu quả tốt nhưng số lượng nhà yến tại Việt Nam hiện nay còn khá khiêm tốn, ít hơn nhiều lần so với các nước khác trong khu vực. Nghề nuôi yến chủ yếu vẫn là tự phát, chưa có hành lang pháp lý đầy đủ cho hoạt động nuôi chim yến, nói cách khác nghề này đến nay vẫn chưa được thừa nhận và chưa được bảo hộ về mặt pháp luật, quan trọng nhất là chưa có quy hoạch vùng nuôi yến để đảm bảo việc sinh tồn, làm tổ của chim yến được bền vững.
Đây cũng là lý do dẫn đến xung đột lợi ích giữa người nuôi chim yến và người không nuôi. Nhất là khi xây nhà nuôi yến ở khu vực nội ô các thành phố lớn, tiếng ồn phát ra từ các nhà yến đã khiến xảy ra nhiều mâu thuẫn, bức xúc của người dân xung quanh, làm cho người nuôi yến cũng phải chịu rủi ro cao, căng thẳng áp lực có thể dẫn đến người nuôi ‘ phá sản’.
Vốn đầu tư ban đầu xây nhà yến không hề nhỏ, chi phí có thể lên đến hàng tỷ đồng và phải chờ thời gian khá lâu để chim phát triển bầy đàn mới có thể thu hoạch tổ yến thành thương phẩm.
Một mặt nguồn vốn tự đầu tư xây dựng nhà yến còn hạn chế, mặt khác thì lại không thể vay vốn ngân hàng vì chưa được thừa nhận về mặt pháp lý, từ đó việc đầu tư phát triển nhà nuôi yến còn rất chậm. Đa số là cải tạo, cơi nới nhà ở để nuôi yến, chưa thật sự hiệu quả còn phát sinh mâu thuẫn, xung đột trong cộng đồng dân cư.
Ngoài ra, các yếu tố bảo vệ môi trường tự nhiên, kỹ thuật công nghệ, đào tạo kỹ thuật nuôi yến đúng tiêu chuẩn và cách quản lý nghề nuôi chim yến chưa thật sự được quan tâm. Vì vậy, lợi ích thu được từ nghề nuôi chim yến chưa đạt tối đa, còn tiềm ẩn nhiều rủi ro khiến nhiều chủ đầu tư còn e ngại không dám mạnh tay đầu tư.
Đúc kết lại ta thấy nghề nuôi chim yến là lĩnh vực đem lại nguồn lợi kinh tế rất lớn, nhưng chúng ta nên tập trung phát triển mạnh mẽ ngành nghề này, học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác để không bỏ qua món quà quý giá từ thiên nhiên đã ban tặng.
Nhận xét
Đăng nhận xét